مترجم: داوود جليلي-شهر هنگ كنگ داراي يكي از پوياترين و بزرگترين صنايع فيلمسازي در جهان ميباشد. در سال 2003 در اين شهر 77 فيلم توليد داخل به نمايش گذاشته شد.
با دسترسي بدون محدوديت به فيلمهاي زبان چيني توليد هنگ كنگ و كاهش محدوديتهاي همكاريهاي دوجانبه، توافقنامه همكاري نزديكتر اقتصادي ميان چين و هنگ كنگ(CEPA) راه را براي شكوفايي مجدد صنعت فيلم هنگ كنگ با ايجاد پتانسيل فراوان در بازار چين فراهم ميآورد. اتحاديه صنعتگران فيلم هنگ كنگ معتقدند در سال 2004 توليد فيلم در اين منطقه 30 الي 40 درصد افزايش خواهد داشت و بيش از نيمي از آنها محصول مشترك خواهد بود.
بر اساس توافقCEPA شركتهاي هنگ كنگي از تاريخ اول ژانويه 2004 ميتواند تا 75 درصد سرمايهگذاريهاي مشترك را در اختيار داشته باشند. ديگر شركتهاي خارجي نيز در شهرهاي شانگهاي، پكن، گوانژو،Chengdu ،Xia ،Wuhan ،Nanjing اخيرا از اين مزيت بهرهمند گرديدهاند.
هنگ كنگ يكي از بزرگترين صادركنندگان فيلم در جهان محسوب ميشود به طوري كه سهم اعظمي از بازار فيلم جنوب شرق آسيا، تايوان و كره جنوبي را در اختيار دارد.
بازار فيلم وسيعي براي فيلم و توليدات تلويزيوني در منطقه وجود دارد. رونق بخش شبكههاي ماهوارهاي و كابلي آسيا در طي چند سال اخير بازار مناسبي براي توليدكنندگان فيلم فراهم آورده است. بسياري از توليدكنندگان اين منطقه در حال معطوف كردن توجه خود به بازار فيلم آمريكاي شمالي ميباشند.
تنوع خدمات
هنگ كنگ يكي از دارندگان بزرگترين صنايع فيلم دنيا محسوب ميشود. در اين شهر در سال 2003 تعداد 77 فيلم توليد داخل به نمايش درآمد و مبلغ 366 ميليون دلار هنگ كنگ (معادل 47 ميليون دلار آمريكا) حاصل فروش نمايش آن بوده است. درآمد حاصل از نمايش فيلم در هنگ كنگ با وجود كاهش توليد فيلم در اين منطقه افزايش يافته است. درآمد حاصل از اكران فيلمهاي خارجي در هنگ كنگ مبلغ 418 ميليون دلار هنگ كنگ (معادل 54 ميليون دلار آمريكا) بوده است.
هنگ كنگ يكي از صادركنندگان بزرگ فيلم در دنيا به حساب ميآيد. اكثر فيلمهاي هنگ كنگ به منظور نمايش در داخل و خارج ساخته شده و بعضي نيز مختص نمايش در خارج از كشور ساخته ميشوند. با توجه به بازار محدود داخلي، به طور كلي درآمد صنعت فيلم هنگ كنگ از خارج از اين منطقه ميباشد.
صنعت فيلم هنگ كنگ داراي تاريخچه طولاني در زمينه توليد مشترك با شركتهاي خارجي ميباشد. توليد مشترك با شركتهاي چيني از دهه 1980 به دليل مخارج كمتر توليد و مكانهاي مختلف جهت فيلم برداري و نيز راهي براي رسوخ به بازار چين بسيار پرطرفدار بوده است.
به دليل هزينههاي بالاي فيلم برداري از مناطق مورد نظر در هنگ كنگ، تعداد شركتهاي توليد كننده فيلم در حال كاهش بوده است. بعضي از اين استوديوهاي توليد تنها به كار توليد برنامههاي تلويزيوني ميپردازند و استوديوي جديدي كه اخيرا در شنزن احداث گرديده از مزاياي قيمت پايين زمين استفاده ميكند.
ارايهكنندگان خدمات
از اواخر دهه 1970 تاكنون فيلم سازان مستقل موجوديت يافتهاند كه تهديدي براي انحصار شركتهاي بزرگ توليد فيلم محسوب ميشوند. امروز بسياري از شركتهاي خصوصي توليد فيلم وابسته به شركتهاي بزرگ ميباشند.
اكثر شركتهاي فيلم محلي به طور مستقيم با سينماهاي زنجيرهاي بر اساس تقسيم سود حاصل همكاري ميكنند. حقوق ديگر اين فيلمها به شركتهاي پخش براي توزيع آن به انواع مختلف از قبيل كرايه، فروش و پخش از تلويزيون فروخته ميشود. در هنگ كنگ نيز شركتهايي مختص عرضه فيلمهاي خارجي وجود دارند.
دو نهاد مهم "انجمن توليدكنندگان وتوزيع كنندگان فيلم" هنگ كنگ با مسووليت محدود(PMDA) " و انجمن صنعت تصاوير متحرك" از نمايندگان صنعت فيلم هنگ كنگ ميباشند.
توزيع فيلم
صنعت فيلم هنگ كنگ بيشتر صادرات محور ميباشد. بر اساس آمار انجمن صنعت تصاوير متحركMPIA) )، بخش بزرگي از درآمد صنعت از فروش خارجي آن ايجاد ميگردد بخش بزرگ درآمد حاصل از اين بخش در قاره آسيا ايجاد ميگردد. از اوايل دهه 1970 فيلمهاي توليد هنگ كنگ كه در ابتدا توسط شركتShaw Brothers توزيع ميشد در سراسر دنيا مورد قبول واقع شده است اما بيشتر اين استقبال بينالمللي مربوط به فيلمهاي رزميو حادثهاي شركتGolden Harvest با هنرمندي بازيگران معروفي از قبيل بروس لي و جكي چان بوده است.
در حالي كه شركتهاي بزرگ توليد فيلم خود داراي واحدهاي توزيع ميباشند شركتهاي كوچكتر خصوصي در اين بخش براي توزيع فيلمهاي خود در بازار بيرون از هنگ كنگ متكي به شركتهاي توزيع ميباشند. مجاري اصلي توزيع در دنيا سه بازار اصلي در لس آنجلس، كن و ميلان ميباشند كه توليدكنندگان، توزيعكنندگان و خريداران براي توافق در زمينه توزيع فيلمهاي موردنظر خود گرد هم ميآيند.
به دليل قوانين مربوط به سانسور و سهميه در چين (تنها 20 فيلم خارجي در سال بر اساس تقسيم درآمد اجازه ورود به بازار را دارند)، اين كشور هنوز به بازار عمده فيلمهاي توليد هنگ كنگ تبديل نشده است. يكي از راههاي ورود به اين بازار، توليد مشترك فيلم با شركتهاي توليد فيلم چين ميباشد زيرا بدين وسيله، اين توليدات به عنوان توليدات محلي چين محسوب ميشوند.
با اين وجود، مطابق با توافقنامهCEPA ، فيلمهاي به زبان چيني ساخت شركتهاي هنگ كنگ دسترسي بسيار بيشتري به بازار چين خواهند داشت و الزامات مربوط به توليد مشترك نيز به ميزان قابل توجهي كاهش يافته است.
برنامههاي تلويزيوني عمدتا به زبان چيني توليد ميشوند و بعضي از آنها نيز به زبانهاي ديگر دوبله ميشوند. شركتهاي پخش برنامههاي تلويزيوني هنگ كنگ محصولات خود را با استفاده از روشهاي ذيل به فروش ميرسانند: نوارهاي ويديويي، صدور مجوز پخش شركتهاي خارجي و توزيعكنندگان ماهوارهاي (از قبيل كانالTVBS Channel در تايوان)
خدمات حمايتي و توليد
شركتهاي توليد داخلي با فراهم كردن حمايت فني و مشاورهاي به ياري توليدكنندگان خارجي خواهان توليد فيلم و برنامههاي تلويزيوني در هنگ كنگ ميپردازند. شركتهاي فيلم واقع در هنگ كنگ با فراهم كردن استوديو، امكانات تنظيم و تصحيح، و خدمات دوبله فيلم به طور موثر به صادرات خدمات ميپردازند.
چشم انداز بازار و توسعه صنعت
تحولات اخير
از زمان امضاي توافقنامهCEPA ، صندوق توسعه فيلم با اختصاص 2/1 ميليون دلار هنگ كنگ به فراهم آوردن تجهيزات سآموزشي در زمينه برنامه آموزش فيلم سازي حرفهاي پرداخته است كه هدف آن فراهم آوردن آموزش لازم براي تربيت متخصصين فني در صنعت فيلم ميباشد.دولت با اختصاص 50 ميليون دلار هنگ كنگ (4/6 ميليون دلار آمريكا) براي كمك به فيلم سازان به منظور دريافت وام ساخت فيلم اقدام به تاسيس صندوق تضمين فيلم نموده است.از سال 1997 تاكنون هنگ كنگ هر سال ميزبان بازار فيلم براي معرفي خود به عنوان مركز پخش فيلم در منطقه بوده است. جشنوارهFILMART سال 2003 موفق به جذب 268 شركتكننده، و 2268 خريدار از 40 كشور دنيا گرديد. جشنواره سال 2004 هنگ كنگ تاكنون موفق به جذب 304 شركتكننده از 25 كشور دنيا شده است.
چشم انداز بازار;افزايش رقابت
در چند سال اخير صنعت فيلم هنگ كنگ تحت فشار رقابتي شديدي از طرف شركتهاي آمريكايي بسيار موفق در زمينه فروش فيلم قرار داشته است (كه حتي سهم هنگ كنگ از بازار فيلم خارجي را نيز از بين برده است) از همه مهمتر، با توجه به فيلمهاي ويدئويي خانگي و تفريحات ديگر، استقبال عمومياز سينما با چالش جدي روبرو ميباشد.
افزايش شناخت بينالمللي از توليدات هنگ كنگ
فيلمهاي توليد هنگ كنگ و بازيگران مستعد آن در صنعت بينالمللي فيلم با كسب افتخارات متعدد هر چه بيشتر در حال شناخته شدن ميباشند. بازيگراني مانندJohn Woo ،Chow Yun-fan ،Yuen Wo-ping ،Michelle Yeoh ،Sammo Hung وRonny Yu از كساني ميباشند كه با موفقيت بازار غرب و شرق را در كنترل خود درآوردهاند. يكي از بازيگران زن هنگ كنگ خانمMaggie Cheung Man-yuk به تازگي برنده جايزه جشنواره فيلم كن در سال 2004 شده است. در اين جشنواره دو فيلم توليد هنگ كنگ نيز نظر مثبت منتقدان را به خود جلب كردند.
توافقنامه همكاري نزديكتر اقتصادي CEPA
بر اساس اين توافقنامه شركتهاي فيلم هنگ كنگ قادر خواهند بود فيلمهاي زبان چيني خود را در بخش بسيار وسيعي از بازار چين عرضه نمايند. با كسب مجوز از مقامات مربوطه از كشور چين شركتهاي هنگ كنگي قادر خواهند بود بدون محدوديت به عرضه توليدات سينمايي خود در اين كشور بپردازند. در حال حاضر سالانه تعداد 20 فيلم خارجي بر اساس سود مشترك مجوز ورود به بازار چين را دارا ميباشند. الزامات توليد مشترك نيز به ميزان قابل توجهي كاهش يافته است:
حداقل 3/1 از هنرمندان معروف فيلم بايد از چين باشند (از ميزان 50-50 كاهش يافته است).
ديگر الزاميدر زمينه وقوع داستان فيلم در كشور چين وجود ندارد. داستان يا شخصيتهاي فيلم بايد مربوط به چين باشند.از موارد ديگر آن ميتوان به توزيع توليدات سمعي بصري و ساخت و نوسازي سينما اشاره نمود:
شركتهاي هنگ كنگي ميتوانند مالكيت اكثريت سرمايهگذاريهاي مشترك در عرضه محصولات سمعي بصري (به جز فيلم) را داشته باشند (به شرط آنكه از 70 درصد بيشتر نباشد).شركتهاي هنگ كنگي ميتوانند مالكيت اكثريت سرمايهگذاريهاي مشترك بخش ساخت و نوسازي سينما را داشته باشند.بر اساس توافقنامهCEPA ، از تاريخ اول ژانويه 2004، شركتهاي هنگ كنگي ميتوانند تا سقف 75 درصد سرمايهگذاريهاي مشترك را در اختيار خود داشته باشند. ديگر شركتهاي خارجي نيز در شهرهاي شانگهاي، پكن، گوانژو،Chengdu ،Xia ،Wuhan ،Najing اخيرا از اين مزيت بهرهمند گرديدهاند.